OPEN BOEK
In elk woonzorgcentrum schuilt een huis vol stemmen, herinneringen en verhalen. Met Open Boek brengt MUS-E die rijkdom naar buiten via langdurige artistieke trajecten waarin kinderen en senioren samen creëren onder begeleiding van een kunstenaar. Drie kunstenaars worden gekoppeld aan drie woonzorgcentra en twee scholen.
VERBINDING DOOR BARRIÈRES HEEN
Senioren en kinderen delen een fragiele relatie met taal, die zweeft tussen verwerven en verliezen, tussen vertellen en luisteren, speels en sensitief. In Brussel en Antwerpen vindt het Open Boek traject plaats. Hier verleggen kinderen, kunstenaars en senioren de grenzen van literatuur om een alternatieve taalervaring te formuleren. De kwetsbaarheid van taal of fysieke beperkingen worden daarbij niet gezien als een barrière, maar als een uitnodiging om nieuwe vormen van betekenis te ontdekken.
Vertrekkend vanuit het boek als inspiratiebron onderzoeken de kunstenaars elk op hun eigen manier hoe taal, beelden en het oprakelen van herinneringen mensen kunnen verbinden. Verhalen transformeren tot textielwerken, audio nestelt zich tussen witregels en letters zetten aan tot spel. Dat alles wordt aan het einde van de rit gebundeld in een tastbaar, collectief Open Boek: een patchwork waarin zintuigen en literatuur elkaar ontmoeten.
EEN VERHAAL IN ACHT BLADZIJDEN
In Borgerhout strijkt Lies Vandeburie neer in LDC Boelaer, waar ze zes vrouwen begeleidt. Ze begint haar Open Boek traject door hen uit te nodigen om hun gedachtestroom neer te pennen. Voor sommigen een verademing, voor anderen een moeilijke opdracht waar ze op vastlopen. Woorden vinden is niet altijd makkelijk. Daaruit groeit een persoonlijk zine met een thema dat de rode draad door hun leven was. Collagegewijs verrijken ze de bladeren met eigen neergepende zinnen, borduursels, tekeningen of uitgeknipte letters die ze uit andere tijdschriften knippen. De senioren van LDC Boelaer zoeken naar nieuwe vormen van expressie en stilaan komt bij ieder van hen een persoonlijk boekje tot leven. Het verhaal erachter wordt door individuele interviews door Lies Vandeburie gebundeld in een digitale podcast. Eind september volgt een buurtfestival, waar hun zines gepresenteerd, uitgedeeld, doorgenomen en gelezen worden door bezoekers en andere bewoners. Zo leren ze elkaar nog een tikkeltje beter kennen en komen ze dichterbij elkaar. Benieuwd naar meer? Luister hier naar de verhalen achter de zines.
Ik was eigenlijk aan het twijfelen om mee te doen, want ik dacht: ‘ik ga daar echt niks van bakken van die boekjes maken’, maar ik ben toch echt blij dat ik heb meegedaan. Ik vind de ateliers echt heel plezant.
-Angèle, deelnemer
DE BELEVING VAN O EN A
Marjolein Guldentops organiseert Open Boek-ateliers met bewoners van woonzorgcentrum Les Tilleuls en kinderen van Basisschool De Bron in Sint-Gillis. Er vindt een wisselwerking plaats tussen beide groepen: bewoners maken handgeschept papier van oude kranten – waarop de kinderen later tekenen – en wisselen zelfportretten en handgebaren uit met de kinderen nog voordat ze elkaar in levenden lijve ontmoeten.
Samen verkennen ze persoonlijke herinneringen aan de hand van tekeningen en gesprekken. Ze experimenteren met de klank, de beleving en de beweging van de letters O en A, verwerken liedjes die de bewoners zich herinneren tot een gezamenlijke geluidscompositie en ontdekken hoe eenvoudige materialen en speelse oefeningen kunnen dienen als middel voor dialoog en wederzijdse kennismaking. Kunst wordt zo ingezet als middel om herinneringen te delen, ervaringen uit te wisselen en nieuwe manieren te ontdekken om elkaar te begrijpen.
ANEKDOTES IN DE MAROLLEN
Tot slot gaan we naar de Marollen, hartje Brussel. Sarah Michielsen doorloopt met de kinderen van Basisschool Nieuwland een Open Boek-traject in woonzorgcentrum Huize Sint-Monika. Een kist vol objecten wordt zowel aan jong als oud onthuld. Die objecten brengen iets op gang. De senioren delen herinneringen en anekdotes met elkaar, de kinderen verzinnen avonturen en laten hun verbeelding erop los. Er komen verhalen naar boven die anders misschien verborgen waren gebleven. Vertrekkend hieruit verzinnen de kinderen één groot fictief verhaal. Vervolgens borduren ze deze sage op textiel, waar ze de scènes ook visueel op vertalen. Tijdens een laatste samenkomst is de cirkel rond; de cafetaria van Sint-Monika wordt versierd met de hoofdstukken van dit verhaal en het komt de bewoners ter ore.
EEN GESAMTKUNSTWERK IN DE VITRINE
Geleidelijk aan worden de drie trajecten nu samengeweven in het Open Boek, waar elk traject aan bod komt in de woorden van de makers zelf. Naast bijkomend beeldmateriaal van de werken en uitleg over het proces, is er ook ruimte voor reflectie. Het boek sluit af met een gesprek tussen de drie kunstenaars over het werken met die uiteenlopende leeftijden en de ontmoeting tussen de twee groepen. Hoe ze dat als makers ervaren, faciliteren en wat ze eruit meenemen.
Op 24 november wordt een nieuwe Vitrine M geopend, volledig gewijd aan de drie trajecten van Open Boek. Hier wordt ook het boek zelf voor het eerst onthuld. Kom zeker langs als je benieuwd bent naar verdere inzichten van de kunstenaars zelf, of als je het boek graag zelf eens doorbladert. Kan je niet komen, maar ben je toch benieuwd naar meer? Binnenkort zal het digitale exemplaar van dit boek hier te vinden zijn.
PRAKTISCHE INFO Opening Vitrine M#15
24.11.2026 vanaf 15u30
Reebokstraat 28, 1000 Brussel